• 18 stycznia 2022

Ból pięty podeszwowej (Plantar Heel Pain - PHP) dotyczy głównie osób dorosłych w średnim i starszym wieku prowadzących siedzący tryb życia. Cierpi na niego około 4-7% populacji. U biegaczy uważany jest za przyczynę 8% dolegliwości. Charakteryzuje się bólem pięty przy pierwszym kroku oraz bólem podczas wykonywania czynności związanych z dźwiganiem ciężaru ciała, szczególnie po okresach odpoczynku.

W piśmiennictwie dominują przeglądy systematyczne i metaanalizy obejmujące badania o niskiej jakości. Jednoznaczna odpowiedź pozostaje więc nieuchwytna. Niniejszy przewodnik najlepszych praktyk ma na celu wskazanie sposobu postępowania w PZP w oparciu o wysokiej jakości badania, rozumowanie kliniczne ekspertów i wartości pacjentów.

Metody

Badanie było zgodne z wytycznymi PROSPERO, bez odstępstw od protokołu. Uwzględniono tylko wysokiej jakości RCT z co najmniej 2-tygodniowym okresem obserwacji i co najmniej jedną miarą określającą ból zgłaszany przez pacjenta, ból przy pierwszym kroku lub funkcję związaną ze stopą. Wysoką jakość zdefiniowano na podstawie wyniku PEDro ≥ 8/10 i kolejnych narzędzi Cochrane Risk of Bias (RoB). Eksperci zostali zaproszeni drogą mailową do udziału w wywiadzie dotyczącym postępowania w PZP. Ponadto dodano głosy pacjentów, aby poszukać powtarzających się tematów w tych trzech źródłach.

Wyniki

Podstawowe podejście do bólu pięty podeszwowej składa się z rozciągania podeszwowego, tapingu nisko-dynamicznego oraz zindywidualizowanego podejścia edukacyjnego.

Przed rozważeniem zastosowania dodatkowych metod, takich jak terapia falą uderzeniową czy ortezy, należy ocenić efekty wyżej wymienionych interwencji po upływie co najmniej 4 do 6 tygodni.

Z: Morrissey et al (2021), BJSM

Chociaż edukacja nigdy nie była badana w odosobnieniu w tym schorzeniu, była bardzo doceniana przez pacjentów i zalecana przez ekspertów. Dlatego jest rekomendowana jako interwencja pierwszego rzutu.

Kluczowymi zagadnieniami, na które można zwrócić uwagę przy zarządzaniu obciążeniem, jest przerywanie długich okresów stania i/lub redukcja dynamicznego obciążenia związanego z rozciąganiem, np. podczas biegania. Inne tematy edukacyjne to wyjaśnienie bólu i ustalenie realistycznych oczekiwań co do powrotu do zdrowia, który może trwać miesiącami. Rokowanie jest jednak korzystne. Informacje dotyczące obuwia obejmują wsparcie i wygodę w zakresie nachylenia tylnej części stopy w stosunku do przedniej, ze szczególnym zaleceniem unikania chodzenia boso lub w płaskim, nietrzymającym stopy obuwiu do czasu ustąpienia objawów. Należy zwrócić uwagę na choroby współistniejące, takie jak wysoki wskaźnik BMI i/lub cukrzyca typu 2.

Terapie dodatkowe są zalecane w oparciu o siłę dowodów ilościowych i rozumowanie ekspertów. Takimi terapiami wspomagającymi są terapia radialna lub terapia zogniskowaną falą uderzeniową, które powinny być stosowane, jeśli osoby z bólem pięty podeszwowej nie odnoszą optymalnych korzyści z wcześniej wspomnianego podejścia podstawowego.

Ostateczną metodą po niepowodzeniu terapii falą uderzeniową mogą być ortezy dostosowane do indywidualnych potrzeb i/lub powrót do podejścia podstawowego z dobrą dokładnością i naciskiem na przestrzeganie zaleceń.

Odradza się interwencje bez udowodnionej skuteczności, takie jak zastrzyki.

Top